ترکمن سسی - جنگ سال ۲۰۲۶ آمریکا و اسرائیل علیه ایران به طور غیرمستقیم اما جدی بر برنامههای سرمایهگذاری کشورهای خلیج فارس در منطقه آسیای مرکزی تأثیر گذاشته است.
این کشورها مستقیماً در جنگ دخالت نداشتند، اما از حملات ایران به زیرساختهای انرژی، بنادر، هوانوردی، گردشگری و مسیرهای لجستیکی آسیب دیدند. در نتیجه، تقریباً بیست درصد از جریان جهانی نفت و گاز مایع مختل شد.
برآورد بانک گلدمن ساکس نشان میدهد این اختلالات میتواند تولید ناخالص داخلی قطر و کویت را تا چهارده درصد، امارات متحده عربی را پنج درصد و عربستان سعودی را سه درصد کاهش دهد. برنامه توسعه سازمان ملل نیز هزینه جنگ برای اقتصادهای منطقه را بین ۳.۷ تا ۶ درصد تولید ناخالص داخلی جمعی (معادل ۱۲۰ تا ۱۹۴ میلیارد دلار) تخمین زده است که بیش از رشد تجمعی تولید ناخالص داخلی منطقه در سال ۲۰۲۵ محسوب میشود.
این خسارات مالی سنگین باعث بازنگری گسترده در بودجهها شده و دستکم سه دولت از کشورهای خلیج فارس در حال بررسی مجدد سرمایهگذاریهای خود هستند تا اولویت را به بازسازی داخلی، تقویت دفاع و استحکام زیرساختها بدهند.
زمینه پیش از جنگ: تا پایان سال ۲۰۲۵، کشورهای خلیج فارس حدود ۱۶.۲ میلیارد دلار در کشورهای آسیای مرکزی بهویژه قزاقستان، ازبکستان و ترکمنستان سرمایهگذاری کرده بودند. این سرمایهگذاریها بخشی از استراتژی تنوعبخشی اقتصادی، کاهش وابستگی به نفت، دسترسی به منابع معدنی مانند اورانیوم و عناصر نادر خاکی و همچنین تعادلبخشی ژئوپلیتیک در برابر نفوذ روسیه و چین بود. نمونههای آن شامل تأمین مالی پروژههای انرژی تجدیدپذیر امارات در ازبکستان، طرحهای معدنی و زیرساختی عربستان و سرمایهگذاری قطر در بخش بانکی قزاقستان است.
تأثیرات جنگ: تاکنون هیچ پروژه خاصی در آسیای مرکزی لغو نشده، اما فشارهای مالی باعث تعدیل بودجه صندوقهای ثروت ملی، افزایش احتیاط سرمایهگذاران و بالا رفتن هزینههای ریسک شده است. اختلال در مسیرهای تجاری عبوری از ایران نیز هزینههای لجستیکی کشورهای محصور در خشکی آسیای مرکزی را افزایش داده و رشد اقتصادی آنها را کند کرده است. در نتیجه، سرمایهگذاریهای غیرضروری در آسیای مرکزی نسبت به نیازهای بازسازی داخلی و پروژههای نزدیکتر (مانند اروپا و آمریکا) اولویت کمتری یافته است.
چشمانداز آینده: با وجود کند شدن روند، برخی فرصتهای محدود همچنان وجود دارد؛ مانند سرمایهگذاری در کریدورهای حملونقل جایگزین، مشارکت در پروژههای انرژی و لجستیک برای دور زدن تنگه هرمز و تأمین نیازهای جایگزین کشورهای آسیای مرکزی. با این حال، اثر کلی جنگ، کاهش سرعت و حجم سرمایهگذاریهای خلیج فارس بوده است. کشورهای آسیای مرکزی بیطرف مانده و از آتشبس استقبال کردهاند، اما رونق سرمایهگذاری پیش از جنگ فعلاً متوقف شده است.
در بلندمدت، اهداف تنوع اقتصادی کشورهای خلیج فارس پابرجاست، اما در کوتاهمدت تمرکز اصلی بر تقویت انعطاف داخلی است. در این میان، چین ممکن است به عنوان برنده اصلی ظاهر شود و نفوذ خود را گسترش دهد. هرچند که باید گفت وضعیت همچنان در حال تغییر است و به آینده تحولات آتشبس و وضعیت تنگه هرمز بستگی دارد.
آمو | مطالعات تخصصی آسیای مرکزی
- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بیاحترامی به اشخاص، قومیتها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزههای اسلامی منتشر نمیشود.
- نظرات بعد از ویرایش ارسال میشود.