ترکمن سسی - برگزاری آیینهای بزرگداشت مختومقلی فراغی شاعر و عارف نامدار ترکمن ایرانی، نتیجه سالها تلاش شخصیتهای فرهنگی و ادبی ترکمن و برنامهریزی مسئولان فرهنگی استان است؛ تلاشی که از پیگیری برای شناسایی و نشانهگذاری مزار این شاعر آغاز شد و با تشکیل نخستین ستاد بزرگداشت مختومقلی در دهه ۷۰ به حرکتی منسجم فرهنگی تبدیل شد.
به قلم؛ موسی جرجانی
خبرنگار پیشکسوت و بازنشسته صداوسیما
نویسنده و پژوهشگر
در سالیان دور و حدود دهه ۴۰ و یا ۵۰، جمعی از شخصیتهای برجسته ترکمن برای شناسایی و نشانهگذاری محل دفن مختومقلی فراغی و پدرش دولتمحمد آزادی در روستای آقتقای مراوهتپه تلاشهای قابل توجهی انجام دادند.
در میان آنان، نامهایی چون مرحوم حاج مراد دردی قاضی از گنبد که به عنوان پدر مختومقلیشناسی در ایران شناخته میشود، مرحوم عطا ایشان محمدی نگاهدارنده اجاق دولتمحمد آزادی در ایران و ترکمنستان و عبا ایشان محمدی فرزند وی، که امروز نگاهدارنده اجاق دولتمحمد آزادی و مختومقلی در روستای گرکز جرگلان خراسان شمالی است، دیده میشود.
همچنین حاج نورجان آق و چند تن دیگر از شخصیتهای فرهنگی ترکمن نیز در این مسیر فرهنگی نقش ویژه ای داشتند.
در همان سالها، تلاش برای چاپ و انتشار نخستین دیوان اشعار مختومقلی نیز به همت حاج مراد دردی قاضی در گنبد آغاز شد.
در آن دوران، نبود پُل بر روی رودخانه اترک و دشواری عبور از این رودخانه پُرآب، رفتوآمد به مزار مختومقلی و روستاهای اطراف را با مشکلات فراوانی همراه میکرد.
با تشکیل استان گلستان در پی تصویب مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۷۶ زمینههای تازهای برای توسعه و فعالیتهای فرهنگی در منطقه فراهم شد.
در همان سال، سید ابراهیم درازگیسو به عنوان نخستین استاندار گلستان منصوب شد و تا سال ۱۳۷۹ در این سمت فعالیت کرد.
در آن دوره، نگارنده نیز به عنوان اولین بخشدار اهل سنت و ترکمن در بخش گمیشان از سال ۱۳۷۷ تا ۱۳۷۹ فعالیت داشتم، بخشی که آن زمان از بخشهای بزرگ شهرستان ترکمن به شمار میرفت و بعدها در سال ۱۳۸۸ به شهرستان گمیشان، تبدیل شد.
پس از تشکیل استانداری گلستان، با برنامهریزیهای انجامشده در استانداری و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان، روند معرفی و برگزاری مراسم مختومقلی وارد مرحلهای تازه شد.
در آن سالها در کنار استاندار و نیز معاون سیاسی و امنیتی وی، آقای دوستمحمدیان، به عنوان مشاور فرهنگی همکاری داشتم و به واسطه مسئولیت در صداوسیمای مرکز گلستان، در جریان مسائل سیاسی، فرهنگی و اجتماعی استان، قرار داشتم.
در ابتدای فعالیت استانداری، به دلیل نبود ساختمان مستقل، مجموعه استانداری مدتی در ساختمان فرمانداری گرگان مستقر بود. استاندار نیز برای شناخت بهتر استان، سفرهای متعددی به مناطق مختلف انجام میداد که در اغلب این سفرها همراه استاندار بودم.
در یکی از همین سفرها به منطقه مرزی مراوهتپه، استاندار و معاون ایشان را برای زیارت آرامگاه مختومقلی فراغی و پدرش دولتمحمد آزادی، راهنمایی کردم.
در مسیر رفتوبرگشت، گفتوگوهایی درباره ضرورت برگزاری مراسم بزرگداشت این شاعر شکل گرفت و در همان زمان، نخستین کتاب تألیفیام با عنوان «یادنامه مختومقلی» که در بهار سال ۱۳۷۶ چاپ و منتشر شده بود، به استاندار تقدیم شد.
در ادامه، با حمایت استاندار و معاون سیاسی، بعدها جلدهای دوم، سوم و چهارم «یادنامه مختومقلی» نیز منتشر شد و سرانجام در سال ۱۳۷۸ نخستین ستاد بزرگداشت مختومقلی به مدیریت آقای دوستمحمدیان در استانداری گلستان تشکیل شد.
در این ستاد، علاوه بر مدیران فرهنگی استان، جمعی از شخصیتهای فرهنگی ترکمن نیز از جمله؛ عبدالرحیم نیازی ساعی از گنبد، اراز محمد سارلی از گرگان، بگ دردی سوداگر از مراوهتپه، حاج نورجان آق از گنبد، مشهدقلی قزل از بندرترکمن، حاجی محمد قرنجیک از قرنجیک خواجهخان گمیشان، عیدمحمد اونق، مرحوم ستار سوقی و رحمان قلیچ ... از آققلا و خال محمد پقه از گرگان، حضور داشتند.
جلسات این ستاد ابتدا هر دو هفته یکبار در استانداری و بعدها در سالن اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد.
در پی این نشستها تصمیمهای مهمی برای گسترش بزرگداشت مختومقلی اتخاذ شد؛
از جمله برگزاری مراسم برای نخستین بار در سالن دانشگاه منابع طبیعی گرگان، برگزاری آیینهای مشابه توسط دانشجویان ترکمن در دانشگاههای دیگر شهرها، برنامهریزی برای برگزاری مراسم در شهرهای مختلف استان، چاپ تمبر یادبود مختومقلی، حمایت از چاپ کتابهای مرتبط با این شاعر و نیز ترجمه دیوان اشعار به زبان فارسی، بود.
از دیگر تصمیمها میتوان به پیگیری ساخت پُل بر روی رودخانه اترک، دعوت از رئیسجمهور و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی برای حضور در مراسم، دعوت از رئیسجمهور ترکمنستان، ساخت آرامگاهی مناسب برای مختومقلی و دولتمحمد آزادی، زیباسازی محوطه آرامگاه و ایجاد امکانات رفاهی برای زائران، اشاره کرد.
در نهایت، ساخت آرامگاه مختومقلی در اوایل دهه ۷۰ آغاز شد و در سال ۱۳۷۸ به پایان رسید.
این آرامگاه در ۲۸ اردیبهشت همان سال، همزمان با سالروز تولد مختومقلی، با حضور و سخنرانی رئیسجمهور وقت ترکمنستان و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران افتتاح شد، رویدادی که نقطه عطفی در معرفی و بزرگداشت این شاعر بزرگ ترکمن به شمار میآید.
عکس اول:
موسی جرجانی و نیازوف رئیس جمهور ترکمنستان در مزار مختومقلی فراغی در آق تقای _ ۲۷ اردیبهشت ۱۳۶۹
عکس دوم:
ستاد برگزاری مراسم مختومقلی بخشداری گمیشان و فرمانداری بندرترکمن _ موسی جرجانی بخشدار گمیشان و آقای مجید قوجقی شهردار گمیشان _ سال ۱۳۷۸
عکس سوم:
گروه خبری صداوسیما؛ (مرحوم شریف حسینی، موسی جرجانی، حاجی محمد خدری، قلیچی و کریم پناه) _ آق تقای _ مزار مختومقلی فراغی و دولت محمد آزادی _ سال ۱۳۶۷
عکس چهارم:
موسی جرجانی و مشهدقلی قزل / آق تقای / مزار مختومقلی فراغی و دولت محمد آزادی / سال ۱۳۶۷
عکس پنجم:
گروه صداوسیما؛ مرحوم شریف حسینی و موسی جرجانی / آق تقای - مزار مختومقلی فراغی و دولت محمد آزادی / سال ۱۳۶۷
عکس ششم:
آلاچیق محل استقرار گروه صداوسیما / آق تقای - مزار مختومقلی فراغی و دولت محمد آزادی / سال ۱۳۶۷
موسی جرجانی، مرحوم شریف الحسینی، حاجی محمد خدری و ؟
عکس هفتم:
موسی جرجانی / مراسم مختومقلی و دولت محمد آزادی در گنبد سال ۱۳۸۳
عکس هشتم:
سیدابراهیم درازگیسو استاندار گلستان و موسی جرجانی مشاور استاندار و بخشدار گمیشان / آق تقای - مزار مختومقلی فراغی و دولت محمد آزادی / اردیبهشت سال ۱۳۷۷
عکس نهم:
موسی جرجانی بخشدار گمیشان و مشاور استاندار / بزرگداشت ۲۶۶ مین سالگرد تولد مختومقلی / اردیبهشت سال ۱۳۷۸ / سالن همایش کتابخانه گمیشان
عکس دهم:
سیدابراهیم درازگیسو استاندار گلستان، موسی جرجانی بخشدار گمیشان و مشاور استاندار، مجید قوجقی شهردار گمیشان، عبداله حافظی رئیس آب و فاضلاب و هیات همراه / بزرگداشت ۲۶۶ مین سالگرد تولد مختومقلی / اردیبهشت سال ۱۳۷۸ / سالن همایش کتابخانه گمیشان
- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بیاحترامی به اشخاص، قومیتها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزههای اسلامی منتشر نمیشود.
- نظرات بعد از ویرایش ارسال میشود.