ترکمن سسی - بهرام جرجانی - ترامپ دوباره نقشه کشیده است؛ اما این بار ظاهراً می‌خواهد نام خودش را هم وارد تاریخ جغرافیا کند.
در نقشه‌ای که اخیراً منتشر کرده، روی تنگه هرمز نوشته شده:
«Trump Strait»
اسم تازه‌ای که فعلاً فقط روی یک نقشه و در یک پست دیده شده؛ اما برای رسیدن از یک نوشته روی نقشه به یک واقعیت پذیرفته‌شده، فاصله‌ای بسیار بیشتر از چند کلیک و چند میلیون بازدید وجود دارد.
چون هرمز، تازه کشف نشده است.
هرمز قرن‌هاست اینجاست.
پیش از ترامپ، پیش از آمریکا به‌عنوان یک قدرت جهانی و پیش از بسیاری از مرزهای سیاسی امروز، این آبراه در مسیرهای دریایی و تجاری منطقه جایگاه داشته است.
اینجا همان گذرگاهی است که خلیج فارس را به آب‌های آزاد متصل می‌کند؛ مسیری که امروز نیز یکی از مهم‌ترین گلوگاه‌های انرژی جهان به شمار می‌رود.
اما هرمز فقط یک عدد در گزارش‌های نفتی نیست.
هرمز یک تکه از حافظه تاریخی این منطقه است.
در قرن شانزدهم، پرتغالی‌ها به هرمز رسیدند و آن را در شبکه قدرت دریایی خود قرار دادند.
قلعه ساختند.
پرچم برافراشتند.
و بیش از یک قرن در آنجا حضور داشتند.
اما در سال ۱۶۲۲، نیروهای صفوی به فرماندهی امامقلی‌خان، با پشتیبانی دریایی انگلیسی‌ها، پرتغالی‌ها را از هرمز بیرون راندند.
پرتغالی‌ها رفتند.
اما هرمز ماند.
و این شاید مهم‌ترین درس تاریخ این آبراه باشد:
قدرت‌ها می‌آیند تا جغرافیا را به نام خود ثبت کنند؛
اما معمولاً خودشان هستند که سرانجام در تاریخ ثبت می‌شوند.
امروز، قرن‌ها بعد، دوباره شاهد یک نام‌گذاری تازه روی نقشه هستیم.
این بار نه با توپ و کشتی جنگی، بلکه با یک تصویر دیجیتال.
اما ابزار عوض شده؛ مسئله همان است:
آیا می‌شود با قدرت سیاسی، چیزی را روی نقشه نوشت و انتظار داشت تاریخ هم همان را بنویسد؟
پاسخ تاریخ هرمز چندان امیدوارکننده نیست.
پرتغال زمانی در این منطقه قدرت داشت.
امروز، از آن حضور، بیشتر از هر چیز، آثار تاریخی و چند صفحه در کتاب‌ها باقی مانده است.
قدرت‌ها تغییر کرده‌اند.
مرزها جابه‌جا شده‌اند.
پرچم‌ها پایین آمده‌اند.
اما تنگه هنوز همان‌جاست.
و نامش هنوز همان نامی است که قرن‌هاست در جغرافیا و تاریخ شناخته شده:
هرمز.
بنابراین، می‌توان روی نقشه نام تازه‌ای نوشت؛
اما نمی‌توان با یک پست، قرن‌ها استفاده از یک نام را پاک کرد.
می‌توان یک تصویر را منتشر کرد؛
اما نمی‌توان تاریخ را ویرایش کرد.
و شاید این همان چیزی باشد که جغرافیا همیشه به سیاستمداران یادآوری می‌کند:
قدرت، موقت است؛
اما جغرافیا صبور است.
ترامپ می‌تواند نام خودش را روی یک نقشه بنویسد.
اما اگر قرار باشد روزی تاریخ درباره این ماجرا قضاوت کند، احتمالاً مهم‌تر از نامی که روی نقشه نوشته شد، این خواهد بود که:
چند قرن بعد، خودِ نقشه‌کش کجاست و خودِ هرمز کجاست؟
پاسخ را تاریخ بارها داده است.
پادشاهان رفته‌اند.
امپراتوری‌ها رفته‌اند.
فرماندهان رفته‌اند.
اما هرمز...
هنوز ایستاده است.
✍️ بهرام جرجانی | کارشناس حقوق
- نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
- نظرات حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های اسلامی منتشر نمی‌شود.
- نظرات بعد از ویرایش ارسال می‌شود.